Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın Ankara’dapek çok bakanlık ve resmi kurum yetkilisinin katıldığı toplantı sonrası yaptığıkonuşmada geçen ‘Kısa Çalışma Ödeneği’ hakkındaki sözleri merak konusu oldu.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, yaptığıaçıklamada “Kısa Çalışma Ödeneğini devreye alacak, bundan faydalanmak için gereken süreçleri kolaylaştırılacak ve hızlandırılacağız. Böylece faaliyetine ara veren işyerlerindeki işçilere geçici bir gelir desteği verirken,işverenlerin de maliyetini azaltmış olacağız” derken, vatandaşlar, kısa çalışmaödeneğini araştırmaya başladı.

Koronavirüs salgını işyerlerinin üretimini ara vermesini zorunlu kılmayabaşladı. Peki işveren bu durumda ne yapacak? Çalışanlarını evden çalıştırmahakkı var mı? Çalışanlar ücretli ya da ücretsiz izne hangi şartlardaçıkarılabilir? Böyle zorunlu durumlar için devlet desteği var mı? Bir çokişletmenin önünde böyle sorular var. Konuya ilişkin ayrıntılı ve aydınlatıcıbilgileri TOBB ETÜ öğretim üyesi Prof. Dr. Cem Kılıç bilgi verdi. Kılıç’ınaktardığı bilgiler içinde özellikle ‘Kısa Çalışma Ödeneği’ dikkat çekici. Buödenekle işveren çalışanlarını eve gönderebiliyor ve 3 ay maaşını devletödüyor. Peki şartları neler, kısa çalışma ödeneği maaşı ne kadar? İşte Prof.Dr. Cem Kılıç’ın verdiği çok önemli bilgiler:Soru – Koronavirüs sebebiyle işyeri kapanınca çalışan tazminatalabilir mi? İşveren para maaş zorunda mı? Cevap : Bu bir mücbir (zorunlu) sebeptir. İş kanununumuz bunu düzenlemiştir.Böyle bir zorunlu durumun ortaya çıkması söz konusu olduğunda işyerifaaliyetini durdurduğunda çalışanlarının ilk hafta ücretinin yarısını vermekdurumundadır. Birinci haftadan sonra işverenin ödeme yükümlülüğü ortadankalkar. Böyle bir durumda çalışanlar ilk hafta ücretinin yarısını aldıktansonra isterlerse kendileri sözleşmelerini feshedebilir ve kıdem tazminatınıalabilirler. Bunu yaparlarsa sadece ihbar tazminatlarını alamazlar. İşveren debu durumda çalışanlarının sözleşmesini feshetme hakkına sahiptir. Ancak kıdemtazminatına ek olarak ihbar tazminatını ödemek durumundadır.Soru – Koronavirüs sebebiyle şirketler evden çalıştırabilir mi?Yasal yükümlülükleri neler?Cevap : Dava yükünden şu aşamada korkmamak lazım. Bu sadece bir işletmeyehas bir durum değil. Küresel ölçekte bir durum. Evden çalışma yapılırken işyerikendini garantiye almak için ek protokoller imzalatılabilir. Evdençalıştırırken çalışanlarınıza karşı gerekli materyalleri verme hükümlülüğünüzdoğar. Kişinin evinde internet yoksa internet bağlantısı ya da bununmasraflarının karşılanması ya da bilgisayarının alınması gibi hususlar devreyegirer. Evden ya da uzaktan çalışma yapıldığında çalışanın ücreti tam veeksiksiz ödenmek zorundadır.Soru : Koronavirüs sebebiyle çalışma süresi kısaltılıp sonrakisüreçte telafi yaptırılabilir mi?Cevap -Bu durumda işverenler bu salgın geçtikten sonra telafi çalışmasıyaptırabilirler. Bu kanunla düzenlenmiştir. Eksik süreyle çalışanlar bu olayınbitiminden itibaren 2 ay içinde telafi edebiliriniz. Burada dikkat etmek lazım.Bu telafi çalışması 11 saati geçemez. Biz şu süreçte işletmelerin daha azsüreyle çalıştırsınlar, devlet 2 ay ile kısıtlamayıp yıl sonuna kadar telafiyeizin versin.Soru-Patronunuz koronavirüs sebebiyle sizi yıllık izne çıkmayazorlayabilir mi?Cevap – Bu durumu atlatabilmek için işverenlerin ilk başvuracakları yöntemyıllık ücretli izinlerin kullandırılmasıdır. Bu işverenin hakkı kapsamındadeğerlendirilir. İşveren yıllık izne çıkacaksın deyince çalışanın söz söylemehakkı yoktur. Hatta avans izin bile kullandırılabilir. 1 yıllık süreyidoldurmamış ya da kullandıkları için izinleri olmayanlara avans izinverilebilir. Burada önemli nokta ücretlerinin ödenmesidir. Şu süreçte benimtavsiye ettiğim yöntem budur.Soru -Kısa çalışma nedir? Cevap -Bu iş hukukumuzda düzenlenmiştir buna dair yönetmelik vardır. Kısaçalışma ödeneği şu anda devreye girebilir. İşsizlik sigortasını budönemde ‘kısa çalışma ödeneği’ olarak işletmelere kullandırmak bu dönemde endoğru yöntem olacaktır. Peki kısa çalışma nedir? Kısa çalışma zorlayıcınedenlerin varlığı ve işletmelerin küçülmek durumunda kalmaları halindeişçilerin iş sözleşmelerini feshetmek yerine çalışma sürelerini azaltaraküretimi kısmaları, veya faaliyetlerini geçici süreyle tamamen durdurmalarıanlamına geliyor.Soru -Kısa çalışma ödeneği ne kadar süreyle ödeniyor?Cevap -Faaliyetlerin azaltılmasında şöyle bir koşul var; normal haftalıkçalışma süresini 3’te bir oranında azaltırlarsa kısa çalışmaya geçebilirler.Kısa çalışmaya geçtikten sonra da kısa çalışma ödeneği için işyerleri İŞKUR’atalepte bulunmak durumundadır. 2018 yılındaki ekonomik dalgalanma sırasında birçok işyeri kısa çalışma ödeneğinden faydalandı. Cumhurbaşkanlığı kararıyla 3 ayolan kısa çalışma ödeneği o zaman 6 aya kadar uzatıldı. Bu yaşadığımızolağanüstü durumda da kısa çalışma ödeneğinin devreye girebileceğinidüşünüyorum.Soru -Kısa çalışma ücreti başvurusu nasıl ve nereye yapılır?Cevap -Diyelim ki faaliyeti tamamen durdurdunuz. 50 kişilik bir firmasınız.Bütün işçileri eve gönderdiniz. O çalışanların isimleri ile birlikte hangisürelerde çalışmayacaklarını bir tablo ekli formatta hazırlayın, bir deİŞKUR’un formatı var onu doldurarak talepte bulunun. Eğer bu talebiniz kabuledilirse kısa çalışma ödeneğine kavuşursunuz. Bu dönemde siz ücret ödemezsiniz,ücret işsizlik sigortası fonundan çalıştırmadığınız bu kişilere 3 ay müddetinceödenir. Ama bunun bir takım koşulları var. Siz başvurduktan sonra İŞKURmüfettişleri görevlendirir. İşyerinde müfettiş gerçekten işverenin söylediğigibi faaliyet tamamen durmuş mu bunu raporlar.Soru : Kısa çalışma ödeneği ne kadar? Kaç lira maaş veriliyor?Cevap -Kısa çalışma ödeneğinin miktarı kişinin son 1 yıldaki brüt ortalamakazancının ay başına düşen miktarının yüzde 60’sıdır. Bu rakam brüt asgariücretin yüzde 60’ını geçemez. 2020 yılı için en yüksek kısa çalışma ödeneği 4bin 380 lira en düşük kısa çalışma ödeneği 1752 liradır. Kimler bundanfaydalanabilir? İşsizlik sigortasından işsizlik ödeneği almayı hak edenlerfaydalanabilir. Yani son 3 yıl içinde 600 gün sigorta primi ödenmişse ve son120 günde bir işyerinde hizmet akdine bağlı olarak bulunuyorsa bu işçiler içinişverenler kısa çalışma ödeneği talebinde bulunabilirler.